พันธะไอออนิก คือ แรงดึงดูดทางไฟฟ้าระหว่างไอออนบวกกับไอออนลบ พันธะไอออนิกเกิดขึ้นเมื่อโลหะรวมตัวกับอโลหะ แล้วโลหะให้อิเล็กตรอนแก่อโลหะ เพื่อให้แต่ละอะตอมมีเวเลนซ์อิเล็กตรอนครบ 8 หรือเป็นไปตามกฎออกเตต อะตอมของโลหะ ก็จะกลายเป็นไอออนบวก เพราะมีโปรตรอนมากกว่าอิเล็กตรอน ส่วนอะตอมของอโลหะกลายเป็นไอออนลบ เพราะมีโปรตรอนน้อย กว่าอิเล็กตรอน ไอออนทั้งสองมีประจุไฟฟ้าต่างกันจึงเกิดแรงดึงดูดทางไฟฟ้ายึดเหนี่ยวอะตอมทั้งสอง หรือมากกว่าสองเข้าด้วยกัน (เกิดพันธะไอออนิก) และเรียกสารประกอบที่เกิดจากอะตอมยึดเหนี่ยวกันด้วยพันธะไอออนิกว่า สารประกอบไอออนิก
ตัวอย่างที่ 1 การเกิดพันธะไอออนิกในสารประกอบโซเดียมคลอไรด์ (NaCl) อธิบายได้ดังนี้
เมื่อโซเดียม (11Na) รวมตัวกับคลอรีน (17Cl) เป็นโซเดียมคลอไรด์ (NaCl) โซเดียมมีเวเลนซ์อิเล็กตรอนเท่ากับ 1 ส่วนคลอรีนมีเวเลนซ์อิเล็กตรอนเท่ากับ 7 ดังนั้นเมื่อโซเดียมรวมกับคลอรีน โซเดียมจะให้ 1 อิเล็กตรอนแก่คลอรีนได้โซเดียมไอออน (Na+) มีการจัดอิเล็กตรอนคือ 2, 8 และคลอไรด์ไอออน (Cl-) มีการจัดอิเล็กตรอนดังนี้ 2, 8, 8 Na+ และ Cl- มีประจุไฟฟ้า ต่างกัน จึงเกิดแรงดึงดูดทางไฟฟ้า หรือเกิดพันธะไอออนิก ได้โซเดียมคลอไรด์ (NaCl)
ตัวอย่างที่ 2 การเกิดพันธะไอออนิกในสารประกอบแมกนีเซียมออกไซด์ (MgO) อธิบายได้ดังนี้
แมกนีเซียม (12Mg) มีเวเลนซ์อิเล็กตรอนเท่ากับ 2 มีการจัดอิเล็กตรอนดังนี้ 2, 8, 2 ส่วนออกซิเจน (8O) มีเวเลนซ์ อิเล็กตรอนเท่ากับ 6 มีการจัดอิเล็กตรอนดังนี้ 2, 6 เมื่อแมกนีเซียมรวมตัวกับออกซิเจน แมกนีเซียมจะให้ 2 อิเล็กตรอนแก่ออกซิเจน ได้แมกนีเซียมไอออน (Mg2+) มีการจัดอิเล็กตรอนคือ 2, 8 และออกไซด์ไอออน (O2-) มีการจัดอิเล็กตรอนดังนี้ 2, 8 Mg2+ และ O2- มีประจุต่างกัน จึงเกิดแรงดึงดูดทางไฟฟ้า หรือเกิดพันธะไอออนิกได้แมกนีเซียมออกไซด์ (MgO)
ตัวอย่างที่ 3 การเกิดพันธะไอออนิกในสารประกอบแคลเซียมฟลูออไรด์ (CaF2) อธิบายได้ดังนี้
แคลเซียม (20Ca) มีเวเลนซ์อิเล็กตรอนเท่ากับ 2 มีการจัดเรียงอิเล็กตรอนดังนี้ 2, 8, 8, 2 ส่วนฟลูออรีน (9F) มีเวเลนซ์ อิเล็กตรอนเท่ากับ 7 มีการเรียงอิเล็กตรอนดังนี้ 2, 7 เมื่อแคลเซียมรวมตัวกับฟลูออรีน แคลเซียมจะให้ 2 อิเล็กตรอนแก่ฟลูออรีน เกิดเป็นแคลเซียมไอออน (Ca2+) มีการจัดอิเล็กตรอนดังนี้ 2, 8, 8 ส่วนฟลูออรีนจะรับ 1 อิเล็กตรอน เกิดเป็นฟลูออไรด์ไอออน (F-) มีการจัดอิเล็กตรอนดังนี้ 2, 8 แต่แคลเซียม 1 อะตอมให้ 2 อิเล็กตรอน จึงต้องใช้ฟลูออรีน 2 อะตอม เพื่อรับ 2 อิเล็กตรอน จากแคลเซียม เกิดเป็นสารประกอบแคลเซียมฟลูออไรด์ (CaF2)
จากตัวอย่างทั้งสามจะได้ว่าสาเหตุของการเกิดพันธะไอออนิกหรือสารประกอบไอออนิกเนื่องจากอะตอมของธาตุทั้งหลาย มีการเปลี่ยนแปลงจำนวนเวเลนซ์อิเล็กตรอนให้เป็นไปตามกฎออกเตต หรือมีจำนวนเวเลนซ์อิเล็กตรอนเท่ากับ 8 นั่นเอง Na+ , Mg2+,
O2- และ F- มีการจัดอิเล็กตรอนดังนี้ 2, 8 ซึ่งเหมือนกับการจัดอิเล็กตรอนของนีออน (10Ne มีการจัดอิเล็กตรอนดังนี้ 2, 8) ส่วน
Cl- และ Ca2+ มีการจัดอิเล็กตรอนดังนี้ 2, 8, 8 ซึ่งเหมือนกับการจัดอิเล็กตรอนของอาร์กอน (18Ar มีการจัดอิเล็กตรอนดังนี้ 2,
8, 8)
|